IFS en andere delenmodellen kunnen veel helderheid geven over gedrag, overtuigingen en emoties als aanpassingen op overweldiging. Alleen vraagt dit werk een basis: aanwezigheid in het heden en toegang tot wat IFS Zelfenergie noemt. Bij dissociatief ontwikkelingstrauma is die basis neurobiologisch vaak instabiel, waardoor het onderscheid tussen Zelf en delen moeilijk wordt. Dan kunnen cognitief actieve delen het proces overnemen en gaan lijken op Zelfenergie, terwijl het in werkelijkheid controle is. Dit artikel beschrijft waarom delenwerk zonder neurobiologische aanwezigheid kan vastlopen, en hoe je eerst voorwaarden creëert zodat IFS wél kan bijdragen aan integratie.

IFS en andere modellen die uitgaan van en werken met delen, bieden waardevolle methoden om de binnenwereld te ordenen en te transformeren. Ze helpen mensen te begrijpen hoe sommige delen gedrag, overtuigingen en gevoelens hebben ontwikkeld als aanpassing op overweldigende ervaringen.

Om via deze weg transformatie te bereiken is een basis nodig waarin iemand aanwezig kan zijn in het heden en toegang heeft tot Zelfenergie, de 8 C’s van Richard Schwartz: Clarity, Calmness, Curiosity, Creativity, Courage, Compassion, Confidence, Connectedness. Dat vraagt oriëntatie, regulatie en het vermogen om ruimte te scheppen tussen de aanschouwende Zelfenergie en de lading van delen in overleving.

Waarom Zelfenergie bij ontwikkelingstrauma moeilijk bereikbaar is

Bij mensen met dissociatief ontwikkelingstrauma is die basis op neurologisch niveau juist verstoord. Hierdoor is het moeilijk om Zelf te ervaren en dus ook om onderscheid te ervaren tussen delen en Zelf. In het werken met IFS kan het gebeuren dat cognitief actieve delen (Managers) de leiding nemen. Dit kan sterk op Zelfenergie lijken, maar is in werkelijkheid een overlevingsstrategie die therapie gebruikt om controle te houden, dat noemen we in IFS ‘Self-like Parts’.

Hoe goed men ook probeert te ‘unblenden’ van delen en tussen delen, als het brein letterlijk de weg niet weet naar het huidige moment is wordt het vaak een moeizaam proces.

Parts-werk kan dan leiden tot meer controle in plaats van verwerking zolang er niet eerst een neurobiologische basis is gecreëerd voor aanwezigheid en regulatie. Soms gaan cliënten hun delen zelfs obsessief monitoren, waarbij de cortex maximaal actief is om trauma van bovenaf te beheersen, wat leidt tot separatie in plaats van integratie.

Neurobiologische voorwaarden voor effectief IFS-werk

IFS is op zichzelf geen traumatherapie. Door neurobiologische kennis toe te voegen aan dit model, kan je beter inschatten wanneer iemand’s neurobiologie in staat is tot wat een therapiemodel vraagt, wanneer niet en hoe je iemand eerst kunt begeleiden naar een meer geïntegreerde staat. Neuro-Informed Care vervangt IFS dus niet, het maakt het mogelijk om omstandigheden te creëren zodat er ook zo effectief mogelijk mee gewerkt kan worden.

Tijdens de training Neuro-Informed Werken leer je de nieuwste neurobiologische inzichten bij trauma en dissociatie kennen. Je krijgt direct toepasbare technieken uit Finding Solid Ground (FSG), Deep Brain Reorienting (DBR) en Patterns of Developmental Pathways (PDP).

In twee keer drie uur duiken we in de logica van de neurobiologie en werken we aan praktische toepassingen. Deze training is ook in-company mogelijk, neem voor de mogelijkheden gerust contact op met Nikki Nooteboom.